‘We mogen niet wennen aan de gruwel in Oost-Congo’

Op 29 november vond de zoveelste slachtpartij plaats in het oosten van Congo. De streek wordt al decennia geteisterd door nietsontziend geweld. Vaak zijn de daders bekend, maar ze worden slechts zelden berecht. MO*medewerker Kris Berwouts vraagt zich af wie die straffeloosheid een halt toeroept.

Met het einde van 2022 in zicht vangt voor de Democratische Republiek Congo (DRC) een belangrijk jaar aan. Een paar weken geleden kondigde de onafhankelijke kiescommissie aan dat de presidentsverkiezingen, samen met die voor het parlement en de provincieraden, zullen plaatsvinden op 20 december 2023. Dat is net voor het verstrijken van de grondwettelijke tijdslimiet.

Vele factoren maken dat de Congolese democratisering grote kans maakt om vertraging op te lopen. De belangrijkste reden is het geweld dat de laatste maanden weer de overhand heeft genomen in het oosten van het land.

Oost-Congo kampt al drie decennia lang met chronische onveiligheid.
‘Een ongelooflijke uitdaging’: Congo wil volgend jaar verkiezingen organiseren
Oost-Congo kampt al drie decennia lang met chronische onveiligheid dankzij gewapende groepen, een genadeloze competitie voor grondstoffen en een explosieve regionale situatie. Op het einde van de vorige eeuw werd het grootschalig geweld de Eerste Afrikaanse Wereldoorlog genoemd omdat de reguliere legers van negen landen en gewapende groepen, zowel Congolese als van buitenlandse origine, bij het conflict betrokken werden. Het oosten van Congo was het slagveld van deze oorlog, en de burgerbevolking het eerste slachtoffer.
Na de vredesakkoorden van het begin van deze eeuw, een complexe transitie en de historische verkiezingen van 2006 spreken we niet langer van een open oorlog maar van een permanent low-intensity conflict dat nog steeds veel burgerslachtoffers maakte. Regelmatig laaide dat geweld toch hoog genoeg op om Congo dicht bij een nieuwe implosie te brengen en de spanningen tussen de landen in de regio op de spits te drijven. In zo’n periode zitten we de laatste maanden.

In 2021 probeerde president Tshisekedi de situatie in Oost-Congo onder controle te krijgen via een doorgedreven militarisering. Dat resulteerde onder meer in een soort staat van beleg in de twee meest getroffen provincies. Het leidde ook tot het op bilaterale basis uitnodigen van het Oegandese leger op Congolese bodem om te strijden tegen het ADF, één van de gevaarlijkste gewapende groepen van het land. Deze militarisering ging ten koste van niet-gewapende vormen van conflictbeheersing, terreindiplomatie en maatschappijopbouw. Het verhoopte resultaat werd alsnog niet bereikt.

M23
In 2012 groeide het door Rwanda gesteunde M23 uit tot één van de machtigste gewapende groepen van de DRC. In november 2012 namen de rebellen Goma in, de hoofdstad van Noord-Kivu. Een jaar later werd M23 geneutraliseerd. Dat gebeurde door de gezamenlijke inspanningen van het Congolese leger en militairen uit lidstaten van de Ontwikkelingsgemeenschap van Zuidelijk Afrika (SADC), het multilateraal samenwerkingsverband in zuidelijk Afrika.

Net als in het verleden worden de rebellen gesteund door het Rwandese leger, dat wapens en op sleutelmomenten zelfs troepen levert.

Sinds een jaar is M23 terug. In maart 2022 begon een veel omvangrijker offensief, waarbij M23 verschillende dorpen veroverde. In juni veroverde M23 Bunagana, een strategische stad aan de grens tussen de DRC en Uganda. Eind oktober escaleerde de situatie nog verder en raakte Goma zo goed als omsingeld. Net als in 2012-2013 worden de rebellen gesteund door het Rwandese leger, dat wapens en op sleutelmomenten zelfs troepen levert. Op zijn beurt beschuldigt Rwanda Congo ervan samen te werken met het FDLR en Nyatura. Dit zijn twee gewapende groepen die bestaan uit restanten van het voormalig Rwandese regeringsleger en de milities die de genocide hadden uitgevoerd.

De laatste maanden wordt er vooral naar een oplossing gezocht binnen het kader van de East African Community (EAC), het multilateraal samenwerkingsverband van Oost-Afrikaanse landen. Men probeert in te grijpen op twee niveaus. Enerzijds is er het topoverleg tussen de betrokken landen, anderzijds zijn er onderhandelingen tussen de Congolese regering en de gewapende groepen. Daar is M23 echter niet bij betrokken. Beide processen verlopen moeizaam. Toch werd op 23 november in de Angolese hoofdstad Luanda een akkoord bereikt met onder meer een staakt-het-vuren.

Bloedbad
Ondanks het staakt-het-vuren vond op 29 november een gruwelijke moordpartij plaats in en rond het dorp Kishishe. Over wat er precies gebeurde bestaan verschillende versies. Volgens de Congolese overheid heeft M23 er 273 mensen vermoord, voornamelijk burgers. M23 zegt dat het een militaire operatie heeft gehouden tegen FDLR en Nyatura en dat daar helaas maximaal 20 burgerslachtoffers zijn gevallen als collaterale schade. De VN-missie in Congo Monusco houdt het op 131 slachtoffers.

Sinds de slachtpartij staan verschillende landen binnen de internationale gemeenschap kritischer tegenover de Rwandese steun.

Kishishe kan de situatie doen kantelen. Sinds de slachtpartij staan verschillende landen binnen de internationale gemeenschap kritischer tegenover de Rwandese steun. De Verenigde Staten vroegen de Rwandese autoriteiten met aandrang om M23 niet langer te steunen. Later herhaalden ook Frankrijk, Duitsland en België die oproep.

Het blijft voorlopig business as usual, en de Congolese bevolking is het beu. Ze voelt zich door niemand gehoord en beschermd. De eigen autoriteiten slagen er niet in komaf te maken met de erfenis van het extreem slecht bestuur waarvoor we in Mobutu’s dagen het woord kleptocratie hebben moeten uitvinden. De dagelijkse leefomstandigheden blijven bijzonder slecht voor het grootste deel van de bevolking. De buurlanden gaan al decennia door met de roofbouw op de Congolese grondstoffen. En vooral, het geweld gaat verder.

Humanitair chirurg en oud-minister Réginald Moreels had me een tijdje geleden al gecontacteerd. Of we samen iets konden doen rond de gruwelijke toestanden in het oosten van Congo. Vriend Ivan Godfroid suggereerde: ‘We moeten het zo concreet mogelijk houden, als we impact willen hebben.’ Hij stelde voor om een oproep te doen tot het installeren van een onafhankelijke onderzoekscommissie die op het terrein zou onderzoeken wat er precies gebeurd was in Kishishe, wie er gestorven is. De commissie moet in veilige omstandigheden kunnen praten met nabestaanden en slachtoffers.
We lanceren deze oproep nu samen met een paar vrienden die, net als wij, de evolutie op het terrein van dichtbij volgen, en erg nauw met de Congolese bevolking verbonden zijn. Het is niet alleen een hartenkreet maar in de eerste plaats toch een concreet voorstel om op korte termijn een reële stap voorwaarts te zetten in de strijd tegen het geweld in Oost-Congo.
Het rapport van een dergelijke onafhankelijke commissie kan een essentiële bijdrage leveren aan de juridische instanties die een einde kunnen maken aan de straffeloosheid. Opdat het herstel van de rechtstaat kan volgen.

Kishishe zal helaas niet de laatste slachtpartij zijn in Oost-Congo. Maar hopelijk wordt het toch die misdaad tegen de menselijkheid die ons wakker schudt en helpt om tot actie over te gaan. Want we mogen niet wennen aan de gruwel in Oost-Congo.

‘Stop de straffeloosheid in Oost-Congo’ Oostendenaar neemt stelling…


De recente massamoord in Oost-Congo ‘kan een kantelpunt worden in de wreedheden die sinds decennia Oost-Congo teisteren’. Dat stellen oud-minister Réginald Moreels, auteur David Van Reybrouck, politicologe en auteur Nadia Nsayi, MO*medewerker Kris Berwouts en anderen. Ze pleiten voor een onafhankelijke onderzoekscommissie om te weten te komen ‘wat er precies gebeurd is, en wie voor welke misdaden verantwoordelijk is’.

Het oosten van Congo wordt al meer dan een kwarteeuw geteisterd door nietsontziend geweld. Hoewel doorgaans wel geweten is wie het geweld heeft gepleegd, worden de daders zelden berecht voor hun misdaden. Een vicieuze cirkel van straffeloosheid en normvervaging is daarvan het gevolg.
Op 29 november vond de zoveelste slachtpartij plaats in de dorpen Kishishe en Bumba, in een regio die op dat moment onder controle staat van de door Rwanda gesteunde rebellengroep M23. Hoewel dit slechts één van vele honderden incidenten is van de afgelopen jaren, valt deze slachting op door het hoge aantal slachtoffers en de wreedheid van de aanvallers.
Tegenstrijdige informatie over het incident wakkert bij alle betrokken partijen een haatspiraal aan.

Wat er precies gebeurd is, en hoeveel mensen er gestorven zijn, blijft onderwerp van discussie. Het aantal doden varieert van 100 tot 300 doden, naargelang de bron. Deze massamoord kan een kantelpunt worden in de wreedheden die sinds decennia Oost-Congo teisteren. Tegenstrijdige informatie over het incident wakkert bij alle betrokken partijen een haatspiraal aan, waarvan de escalatie kan leiden tot nieuw grootschalig en grensoverschrijdend bloedvergieten.

Maar een precies beeld van wat er gebeurd is, wie de slachtoffers zijn en wie de daders, kan een beslissende bijdrage leveren aan een meer coherente en efficiënte reactie van de internationale gemeenschap.

Wij, de ondertekenaars van deze oproep, zijn in ons beroeps- en/of privéleven erg betrokken bij de regio. We zijn dan ook diep geraakt door het lijden van de bevolking. Wij vragen de internationale gemeenschap, met inbegrip van de Afrikaanse multilaterale instellingen, om een onafhankelijke onderzoekscommissie in het leven te roepen. Die moet met een internationaal mandaat de plaats waar de massamoord plaatsvond kunnen betreden en in alle vrijheid de overlevenden en de nabestaanden van de slachtoffers veilig één voor één kunnen aanhoren.
‘Een ongelooflijke uitdaging’: Congo wil volgend jaar verkiezingen organiseren
Wij geloven dat het rapport van een onafhankelijke en internationaal gedragen onderzoekscommissie op het terrein de enige manier is om objectieve informatie te vergaren. Om te weten wat er precies gebeurd is, en wie voor welke misdaden verantwoordelijk is. Zo wordt het een instrument dat toelaat het Internationaal Gerechtshof te mobiliseren om deze en andere massamoorden in Oost-Congo niet ongestraft te laten.
Wij roepen op om een onafhankelijke onderzoekscommissie te installeren om het debat te objectiveren, een einde te maken aan straffeloosheid en genocidaal geweld, en duurzame vrede een kans te geven.

Réginald Moreels (humanitair chirurg), Bob Kabamba (professor politieke wetenschappen), Ivan Godfroid (landbouweconoom), Nadia Nsayi (politieke wetenschapper), Jan Goossens (ngo-medewerker), Sandrine Ekofo (ngo-medewerker), Jean-Claude Willame (professor emeritus politieke wetenschappen), Zana Etambala (professor geschiedenis), David Van Reybrouck (schrijver), Lieven Miguel Kandolo (activist, opiniemaker en schrijver), Luc Dusoulier (mutualist), Wamu Oyatambwe (politieke wetenschapper en schrijver), Kris Berwouts (MO*medewerker, Centraal-Afrika analist en auteur)

Manifiesta -onderwijsdebat

“Onze onderwijssystemen zijn in crisis. De bevoegdheid voor onderwijs is dan wel aan de gemeenschappen overgedragen, maar de problemen zijn aan beide zijden van de taalgrens dezelfde. We komen massaal leerkrachten te kort, leerlingen krijgen soms maanden geen Frans of wiskunde. Examens worden geschrapt, gepensioneerden en ouders staan voor de klas.

Veel beterschap is niet in zicht. Minder jongeren beginnen aan de lerarenopleiding. En ook de uitstroom is groot: één op drie leerkrachten verlaten het onderwijs binnen de vijf jaar. Door de hoge werkdruk vallen nog eens heel wat leerkrachten uit door ziekte en burn-out.

Wat is er aan de hand met ons onderwijs? We gaan in gesprek over de oorzaken en oplossingen voor het lerarentekort en de rol die de vakbonden hierin kunnen spelen. Met Nancy Libert (Algemeen secretaris ACOD Onderwijs), Roland Lahaye (algemeen secretaris CSC Enseignement), Kim De Witte (Vlaams volksvertegenwoordiger en onderwijsexpert PVDA). Met getuigenissen uit het veld.”

LEF op Manifiesta

De stand zag er zo uit in 2021

Over de partijen heen…

Oproep: Er word gewerkt met kadotickets voor mensen die het financieel moeilijk hebben. Dit jaar zijn ze voor het opvangcentrum voor vluchtelingen Rode Kruis Sijsele en het FMDO.

Misschien kunnen LEF sympathisanten nog een kleine financiële inspanning doen?

15 euro dagticket en 23 euro weekendticket

BE 80 0018 7772 4077

jouwe.vanhoutghem@polgsm 04 99 21 36 08

LEF huurt de stand en dit vraagt centen….LEF levert reeds hierdoor een financiële bijdrage .

Actie van Hart boven hard in 2021

Intrekken van de vergunning voor Frontnacht

LEF Oostende kan dit maar beamen…

Persbericht Vredescollectief Ieper n.a.v. het intrekken van de vergunning voor Frontnacht
Wij, het kersverse Vredescollectief Ieper, zijn zeer blij jullie te kunnen melden dat Frontnacht niet doorgaat. We hebben ons beoogde resultaat bereikt en zijn er heel gelukkig mee dat we konden rekenen op de steun van veel organisaties en burgers.
Een hele groep mensen die samen Vrede hoog in vaandel dragen.
Aangezien ons doel is bereikt, hebben we gezamenlijk beslist onze aanvraag voor een ‘vredesactiviteit op de markt van Ieper’ in te trekken. We zijn van mening dat dit nu niet nodig is.
Bovendien willen we niet ongewild en onnodig provocatie opwekken. We willen iedereen dus vragen niet naar Ieper te komen zaterdagnamiddag 27/8. De geplande actie gaat niet door.
In de toekomst zal het vredescollectief zeker werkzaam blijven. We willen waakzaam zijn betreffende de waarden waar we voor staan, ondersteunend zijn voor initiatieven van anderen die die waarden uitdragen en we zullen opnieuw actie ondernemen indien nodig.

Progressieven feesten in Oostende

LEF OP MANIFIESTA
“Laten we twee dagen lang bouwen aan een wereld zoals hij zou moeten zijn. Een wereld waarin we ons samen inzetten om de alternatieven van de toekomst te bedenken. Wij spreken de taal van solidariteit en diversiteit! De taal van de 99%, niet de taal van het geld.”

Tijdens het weekend van 17 en 18 september, vindt hét feest van de solidariteit plaats in Oostende; Manifiesta!

Naar goede gewoonte is ook LEF aanwezig met een eigen stand.

INDIEN NOG NIET! Kom jij je inschrijven op de nieuwsbrief van LEF? Je bent welkom.

Een proces die de opmars van uiterst-rechts (ook in Oostende) kan dwarsbomen.

Naast Unia (het Centrum voor Gelijke Kansen en Bestrijding van Discriminatie en Racisme), de Liga voor Mensenrechten, de UGent, Jihad Van Puymbroeck en eremagistraat Henri Heimans hebben zich burgerlijke partij gesteld in de zaak. Henri Heimans stelt zich burgerlijke partij, na 45 jaar voor Justitie te hebben gewerkt in diverse hoedanigheden met specialisatie in het strafrecht én met respect voor de mensenrechten

Voor rechter voor het aanzetten tot haat, racisme en geweld:
De raadkamer in Gent besliste op 15 juli 2022. Het parket vond zelf na onderzoek dat Dries Van Langenhove en de leden van Schild & Vrienden zich schuldig hebben gemaakt aan:

– het “aanzetten tot discriminatie, segregatie, haat of geweld en dat op basis van racisme en xenofobie”;
-het verspreiden van “denkbeelden die gegrond zijn op rassuperioriteit of rassenhaat”;
-het “rechtvaardigen of goedkeuren van de genocide die tijdens de Tweede Wereldoorlog is gepleegd”, inbreuken op de antinegationismewet.
-inbreuken op de wapenwetgeving, met name de verkoop van pepperspray (enkel voor Van Langenhove).

Dries Van Langenhove is de oprichter van de extreem rechtse jongerenbeweging Schild & Vrienden die in september 2018 in België landelijke bekendheid kreeg na een Pano-uitzending. Sinds 2019 zetelt hij in de Vlaams Belang-fractie van de Kamer van volksvertegenwoordigers.

Wordt vervolgd…